جیغ ترمز که بلند میشود همه نگاهها به مرد سالخوردهای برمیگردد که غرق خون روی زمین افتاده و کیف چرمیاش چند متر آن طرفتر زیر لاستیک یکی از ماشینها له شده است. همه به طرف پیرمرد میدوند. راننده پژو چند متر جلوتر از ترس میخکوب شده و توان پیاده شدن ندارد. کمی بعد مثل خوابزدهها پرگاز فرار میکند. چند نفر دنبالش میدوند ولی خیلی زود در پیچ انتهای خیابان ناپدید میشود. با کمک مردم و حضور به موقع اورژانس پیرمرد به بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان فیروزگر منتقل میشود. با گذشت سه روز از حادثه پیرمرد از کما برون میآید و همزمان پلیس با مشخصاتی که مردم از خودرو فراری دادهاند راننده را دستگیر میکند.
با گذشت چند سال از آن روز تلخ سعید هنوز همه چیز را به خاطر دارد: «ترسیده بودم. با قرض و بدهی این ماشین را خریده بودم که کار کنم. توجهی به بیمه شخص ثالث نداشتم و فکر میکردم اتفاقی نمیافتد ولی افتاد. میخواستم بیمه کنم اما امروز و فردا میکردم تا اینکه تصادف کردم. در آن لحظه همه بدبختیها و مشکلاتی که برام پیش میآمد از جلوی چشمم گذشت. اینکه به زندان میافتم و هزار بدبختی دیگر.»
سعید یکی از 3 میلیون راننده خودرویی است که بیمه شخص ثالث ندارند. همانهایی که وقتی دچار حادثه میشوند تازه به فکر بیمه میافتند و حاضرند هر کاری کنند تا به خاطر دیه به زندان نیفتند. سالهاست بخش زیادی از خسارتهای جانی و حتی دیه مصدومان حوادث رانندگی که عامل آن بیمه شخص ثالث ندارد از صندوق تأمین خسارتهای بدنی پرداخت میشود. با این کار بسیاری از کسانی که به خاطر نداشتن بیمه باید راهی زندان شوند نجات پیدا کردهاند اما واقعیت این است که آنها باید بخشی از این خسارت را جبران کنند. از آن سو با وجود اینکه سازمانهای بیمه گر تلاش میکنند با اجرای طرحهای مختلف، رانندگان وسایل نقلیه را مجاب کنند تا خودروی خود را بیمه کنند اما به عقیده بسیاری از کارشناسان اجرای طرحهایی مثل شرط تسویه عوارض آزاد راهی برای صدور بیمه نامه شخص ثالث که از 17 تیرماه امسال اجرایی شده باعث خواهد شد ادامه این راه با چالشهای جدی مواجه شود. موضوعی که امروز مهمترین چالش صنعت بیمه کشور به شمار میرود و محل موضعگیری و چالش فعالان صنعت شده است.
براساس اعلام سازمان پزشکی قانونی، ۱۹هزار و ۴۹۰ نفر در تصادفات رانندگی سال 1401 جان خود را از دست دادهاند. بر اساس آمار این تعداد نسبت به سال 1400 بیش از 16 درصد رشد داشته است. همچین براساس گزارش پزشکی قانونی، ۳۶۹ هزار و ۲۷۹ نفر در جریان حوادث رانندگی مجروح شدهاند. این آمار تکان دهنده حکایت از اهمیت بیمه شخص ثالث و پرداخت هزینه درمان مجروحان حوادث رانندگی و پرداخت دیه به خانواده افرادی دارد که در این حوادث کشته میشوند. اما در این میان آمارها نشان میدهد هنوز هم برخی از رانندگان وسایل نقلیه نسبت به بیمه شخص ثالث بیتوجهی نشان میدهند.
خرداد ماه امسال قمصریان، مدیرعامل صندوق تأمین خسارتهای بدنی وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد 11/5 میلیون موتورسوار در کشور وجود دارد که از این میان تنها حدود 13 درصد موتورسواران، بیمه نامه شخص ثالث دارند. علاوه بر این، 3 میلیون دستگاه خودرو سواری نیز در کشور، فاقد بیمه نامه هستند. او در ادامه میگوید: «با توجه به اینکه در ماههای حرام قرار داریم و دیه امسال در ماههای حرام یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان و در ماههای عادی ۹۰۰ میلیون تومان تعیین شده، لذا اگر وسیله نقلیهای فاقد بیمه باشد مقصر باید هزینه بالایی متحمل شود. البته این خسارت توسط صندوق تأمین پرداخت میشود اما صندوق باید این هزینه را بازیافت کند.»
قمصریان آماری هم از پرداختهای صندوق تأمین خسارتهای بدنی ارائه کرده و میگوید:« صندوق تأمین خسارتهای بدنی در سال گذشته بیش از ۴ هزار میلیارد تومان خسارت پرداخت کرده که بیشتر مربوط به موتورسیکلت و خودرو سواری بدون بیمه بوده است. افرادی که فاقد بیمه شخص ثالث هستند به این امید نباشند که صندوق خسارت را پرداخت میکند، صندوق از داراییها و سهام عدالت و یارانه و هر امکانی که مهیا باشد برای بازیافت استفاده خواهد کرد.»
اجرای قانونی که زیرساخت ندارد
دفتر بیمه آسیا مثل همیشه شلوغ است. اما این بار با بقیه روزها کمی فرق میکند. چند نفری با صدای بلند نسبت به طرح جدید و پرداخت عوارض آزاد راه اعتراض میکنند. بقیه هم از طرح جدید اطلاع ندارند و با تعجب از کارمندان دفتر درباره آن سؤال میکنند. اینکه برای گرفتن بیمه ثالث باید عوارض آزاد راه را پرداخت کنند برایشان جای سؤال است. فرشاد مدارک ماشیناش را به کارمند نشان میدهد و میگوید: «برای کار به شهرهای مختلف تردد میکنم و تا امروز هم عوارض آزاد راه پرداخت نکردهام. البته آنجایی که عوارض را به صورت دستی میگیرند پرداخت میکنم اما در برخی از جادهها عوارض را دستی نمیگیرند.»
فرشاد گوشی موبایلاش را نشان میدهد و میگوید: «گوشی من از همین مدلهای قدیمی است که فقط با آن تماس میگیرم و پیامک میدهم. الان شنیدم باید عوارض آزاد راه را اینترنتی پرداخت میکردم. حالا تکلیف کسانی که مثل من سروکاری با فضای مجازی و اینترنت نداریم چیست؟»
حرفهای فرشاد که به اینجا میرسد کارمند دفتر نشانی یکی از دفاتر پیشخوان دولت را میدهد و میگوید سریعتر آنجا برود و عوارض را پرداخت کند تا بتواند کد یکتا از سامانه سنهاب بیمه مرکزی بگیرد و بیمه نامهاش را صادر کند. فرشاد با ناراحتی مدارکش را از روی میز جمع میکند و از پلهها پایین میرود.
محمد با گوشی موبایلاش مشغول پرداخت عوارض آزاد راه است. او هم نسبت به طرح جدید و شرطی شدن گرفتن بیمه ثالث اعتراض دارد: «باید همه را تشویق کنیم ماشینشان را بیمه کنند تا جلوی خسارتهای زیاد مالی را بگیریم اما با این طرحهای دست و پا گیر به تعداد خودروهایی که بیمه ثالث ندارند اضافه میشود. وقتی هم بیمه نداشته باشند و دچار حادثه شوند خسارتش از جیب من و شما پرداخت میشود و این یعنی ضرر همگانی. از طرف دیگر هر سال با توجه به افزایش دیه قیمت بیمه شخص ثالث هم اضافه میشود و برای من که در تاکسی اینترنتی کار میکنم پرداخت 5 میلیون تومان حق بیمه سخت است. علاوه بر آن هر روز به تعداد خودروهای گرانقیمت که در شهرتردد میکنند اضافه میشود. به هر حال وقتی هر روز 10 ساعت رانندگی کنی هر لحظه ممکن است حادثهای پیش بیاید. حالا این وسط اگر با خودروهای ملی و یا ارزان قیمتتر تصادف کنی شانس آوردهای وگرنه اگر با ماشین شاسی بلند و خارجی تصادف کنی با این پوشش بیمه پایین نمیتوانی از پس هزینههای خسارت بربیایی. اگر هم بخواهیم سقف بیمه را بالا ببریم باید پول بیشتری بدهیم. حالا این وسط پرداخت عوارض آزاد راه هم اضافه شده است. مگر همان خرد خرد دادن عوارض چه مشکلی داشت که حالا یک دفعه سر سال یک بدهی بزرگ بیخ گلویمان را میگیرد!»
داد نمایندهها هم درآمد
منوچهر آهنخواه، نماینده بیمه آسیا و عضو هیئتمدیره انجمن صنفی نمایندگان بیمه آسیا یکی از منتقدان جدی طرح جدید مشروط شدن بیمه ثالث به پرداخت عوارض آزادراه است. تعدادی از بیمهنامهها را از کشوی میز بیرون میکشد و میگوید: "امروز 10 بیمهنامه ثالث را به خاطر اینکه رانندههای آنها عوارض آزادراه را پرداخت نکرده بودند نتوانستم صادر کنم. حالا اگر این رانندهها در تصادف باعث جراحت یا مرگ کسی شوند تکلیف چیست؟ با این کار به تعداد زندانیان دیه ناشی از تصادف اضافه میشود. اگر هم این باب شود فردا پلیس شرط صدور و تمدید بیمه ثالث را پرداخت جریمههای رانندگی اعلام میکند.»
او با اشاره به قانون مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه که مصوب مجلس است، میگوید: «اساس کار شرکتهای بیمه بر این قانون استوار است. در این قانون عنوان شده هرکسی خودروی چهارچرخ یا دوچرخ دارد و آن را به خیابان میآورد باید بیمه شخص ثالث داشته باشد. بههرحال در حوادث رانندگی فقط صاحب خودرو آسیب نمیبیند بلکه با این خودرو میتواند به افراد دیگری که بهعنوان شخص ثالث شناخته میشوند آسیب بزند و یا باعث مرگ آنها شود. باید این خودرو بیمه ثالث شود تا شخص ثالثی که آسیب میبیند برای هزینههای درمان یا گرفتن دیه توسط خانواده فرد فوتشده با مشکلات مواجه نشود. اما با طرح و بخشنامه جدیدی که از تیرماه ارائه و اجرایی شده عملاً شرکتهای بیمه با چالش بزرگی مواجه شدهاند. در این طرح عنوان شده که صدور بیمهنامه شخص ثالث منوط به پرداخت عوارض آزادراه توسط صاحب خودرو است و اگر این عوارض پرداخت نشود عملاً" صدور بیمه ثالث برای خودرو امکانپذیر نیست. با این طرح بر سر راه صدور بیمه ثالث مانعتراشی شده است. ما از طریق انجمن و سندیکا این موضوع را که خلاف قانون است پیگیری میکنیم چون چیزی را که اجباری است نمیتوانیم به موضوع دیگری منوط کنیم.»
آهنخواه به مشکلاتی که این طرح ایجاد کرده و باعث منصرف شدن برخی از رانندهها از بیمه ثالث و یا تأخیر در صدور بیمهنامه شده است اشاره میکند و میگوید: «به نظر من عواقب و خسارتهای این طرح بهمراتب بیشتر از عوارض بزرگراه است که پرداخت نشده است. صندوق تأمین جانی بیمه مرکزی که باید 3 درصد از حق بیمههای صادرشده به آن واریز شود با این طرح ورشکست خواهد شد. چون این صندوق برای کسانی است که بیمه ندارند و یا آسیب دیدگان حوادث رانندگی که راننده از محل حادثه فرار کرده است. حالا با این طرح اگر تعداد کسانی که حاضر نشوند بیمه ثالثشان را تمدید کنند افزایش پیدا کند میزان برداشت از این صندوق بیشتر خواهد شد و بهاینترتیب صندوق ورشکست میشود. ما همیشه به دنبال آزمون و خطا هستیم و زمانی که آمار زندانیهای دیه افزایش پیدا کرد تازه به فکر اصلاح این قانون میافتیم. متأسفانه وزارت راه توان اخذ عوارض بزرگراهها را ندارد و میخواهد از جای دیگری مثل بیمه، این عوارض را از رانندهها بگیرد.»
وقتی صحبت از نداشتن بیمه موتورسوارها میشود آهنخواه مشکلات اقتصادی و بیتوجهی موتورسوارها و نداشتن گواهینامه را از دلایل اصلی بیتوجهی به بیمه ثالث از سوی موتورسوارها عنوان میکند و میگوید: «دیه امسال مبلع یک میلیارد و 200 میلیون تومان تعیین شده و شرکتهای بیمه متعهد به پرداخت این دیه هستند. از طرف دیگر با افزایش دیه باید ضریبی از آن را از صاحب خودرو یا موتورسیکلت پرداخت بگیرند. گاهی اوقات افزایش حق بیمه حتی بیشتر از تخفیف بیمهای میشود که برخی از رانندهها دارند. برخی از شرکتهای بیمه مثل بیمه آسیا شرایطی فراهم میکنند تا رانندهها بهصورت اقساطی حق بیمه پرداخت کنند. در این میان کسی که شاید قیمت موتورسیکلت او یکمیلیون تومان هم نباشد توان پرداخت حق بیمهای را ندارد و ترجیح میدهد بدون بیمه در خیابانها تردد کند. بیشترین وسایل نقلیه که بیمه ثالث ندارند موتورسیکلتها هستند.»
تلاش برای ماندگاری مشتری
سراغ بیمه ایران در خیابان پیروزی میرویم. جایی که مسئول بیمه و کارمندان دفتر سعی میکنند کمک کنند رانندهها با کارت بانکی عوارض آزادراهشان را اینترنتی پرداخت کنند تا بتوانند برایشان بیمهنامه ثالث صادر کنند. درواقع پرداخت عوارض آزادراه هم به کار آنها اضافه شده است. شادی عمادی مسئول نمایندگی این بیمه میگوید: «سعی میکنیم مشکل خاصی در زمینه صدور بیمهنامه شخص ثالث نداشته باشیم. خوشبختانه بسیاری از مردم نسبت به بیمه شخص ثالث توجه ویژهای دارند و بسیاری از رانندهها با توجه به اطلاعرسانیهایی که قبل از پایان تاریخ بیمهنامه از سوی شرکتهای بیمه انجام میشود نسبت به تمدید آن اقدام میکنند. حالا با توجه به وضعیت جدید ما سعی میکنیم در دفتر خودمان به صاحبان خودرو کمک کنیم تا با رمز پویا عوارضشان را پرداخت کنند. کمترین عوارضی که پرداخت شده 2 هزار تومان و بیشترین هم 250 هزار تومان بوده. البته تا زمانی که این عوارض پرداخت نشود بیمه مرکزی به ما کد یکتا برای صدور بیمه نامه نمیدهد. مبلغ شاید کم یا زیاد باشد اما دردسرهای توجیه آن برای مشتری خیلی بیشتر از این حرفهاست!»
اولین نفری باشید که برای "بیراههای که عوارض دارد" نظر ثبت میکند.
ارسال دیدگاه