یادداشت عباس راد، معاون برنامه‌ریزی و نوآوری بیمه البرزحکمرانی داده در عصر کنونی و حاکمیت مطلق فناوری اطلاعات در آینده نزدیک

همان‌طور که می‌دانیم، حاکمیت داده در دسترس بودن، کیفیت و امنیت داده‌های سازمان را از طریق سیاست‌ها و استانداردهای مختلف ارتقا می‌دهد. در خط و مشی‌های ترسیم‌شده در حاکمیت داده، صاحبان داده‌ها، اقدامات امنیتی مرتبط با داده‌ها و استفاده‌های کاربردی موردنیاز سازمان از داده‌ها تعیین می‌شود. به‌طورکلی، هدف حاکمیت داده، حفظ داده‌ها باکیفیت بالا است که هم ایمن و هم به‌راحتی برای ایجاد بینش عمیق‌تر در کسب‌وکار در دسترس باشد. کلان داده و دیجیتال‌سازی، محرک‌های اصلی برنامه‌های حاکمیت داده هستند. با افزایش حجم داده‌ها از منابع داده جدید، مانند فناوری‌های اینترنت اشیا سازمان‌ها باید در شیوه‌های مدیریت داده خود تجدیدنظر کنند تا هوش تجاری خود را مقیاس‌پذیرتر کنند. برنامه‌های مدیریت داده موثر به دنبال بهبود کیفیت داده‌ها، کاهش سیلوهای داده، تضمین انطباق و امنیت و توزیع مناسب دسترسی به داده‌ها هستند. 

 حاکمیت داده، فرایند مدیریت، در دسترس بودن، قابلیت استفاده، یکپارچگی و امنیت داده‌ها در سیستم‌های سازمانی را معنا می‌کند که براساس استانداردهای داخلی داده‌ها، سیاست‌های تنظیم‌شده‌ را در نظر می‌گیرد تا بتواند استفاده از داده‌ها را کنترل ‌کند. به‌عبارت‌دیگر، حکمرانی داده سیستمی متشکل از حقوق تصمیم و قابلیت پاسخگویی، با استفاده از فرآیندهای مرتبط با اطلاعات است که بر اساس یکسری مدل‌های توافق شده تشریح می‌کنند که چه کسی می‌تواند چه اقداماتی را با چه اطلاعاتی در چه زمانی و تحت چه شرایط و مقتضیاتی و همچنین، با استفاده از چه روشی انجام دهد. حاکمیت داده قصد دارد تا با تعیین مسئولیت‌ها، سیاست‌ها و استانداردها در حوزه فرآیندهای داده محور، ضمن حفظ کیفیت داده‌ها به ایجاد ارزش‌افزوده از آن‌ها و افزایش فرصت‌های کسب‌وکاری در سازمان‌ها کمک کند. بنابراین، سازمان‌ها برای حفظ مزیت رقابتی از یک‌سو و انطباق با قوانین و مقررات از سوی دیگر، نیازمند به‌کارگیری و پیاده‌سازی حکمرانی داده در کسب‌وکار خود هستند. سنجش‌پذیری، شفافیت، حقوق تصمیم‌گیری و تنظیم و هم‌راستایی از ارکان اصلی حکمرانی داده به‌حساب می‌روند. ما در حکمرانی داده باید بتوانیم به این سوال پاسخ دهیم که آیا سرمایه‌گذاری در حوزه داده‌ها به‌گونه‌ای رهبری می‌شود که بتوانیم به ارزش بهینه با صرف هزینه قابل‌تحمل و با درصد ریسک قابل‌قبول دست پیدا کنیم؟ زیرا حکمرانی داده، ضرورت بقا در عصر دیجیتال است و به دنبال تضمین این نکته است که داده‌ها به بقا و توسعه استراتژی، کسب‌وکار و اهداف سازمانی کمک کنند. با توجه به اینکه حکمرانی داده و حکمرانی IT، مکمل هم هستند و نه جایگزین هم، پس باید به نقش فناوری اطلاعات نیز توجه ویژه‌ای کرد، زیرا در آینده نزدیک، ما شاهد حاکمیت مطلق فناوری اطلاعات خواهیم بود. توسعه فناوری اطلاعات در هر جامعه‌ای درهای جدیدی برای استفاده از امکانات نامحدود باز کرده است و چشم‌انداز مثبتی از آینده را پیش رو آورده است. نقش فناوری اطلاعات به‌عنوان محور بسیاری از تحولات جهانی و همچنین یکی از ابزارها و بسترهای مهم توسعه همه‌جانبه، انکارناپذیر است. ازاین‌رو, متصدیان امور مملکتی که خواهان افزایش قدرت و ثروت ملی و بهبود بخشیدن به شاخص‌های زندگی شهروندان خود هستند، به این امر توجه و اهتمام ویژه‌ای دارند. اما مساله مهم این است که یک فناوری زمانی می‌تواند به هدف‌های فوق نائل شود و سودمند واقع گردد که در مقطع زمانی موردنیاز ایجاد و محقق شده و زیرساخت‌ها و بسترهای جامعه نیز آماده باشد. حصول چنین مطلوبیتی، نیازمند آمادگی و برنامه‌ریزی از قبل است. فناوری اطلاعات در جامعه امروز، قدم اساسی و مهم در راه توسعه اقتصادی- اجتماعی را مهیا می‌کند. در دنیای کنونی جامعه‌ای برنده است که به سمت توسعه هرچه بیشتر فناوری اطلاعات حرکت کند. چشم‌انداز آینده‌ی جهان با بهره‌گیری از فن‌آوری اطلاعات، بسیار متفاوت از زندگی امروز ماست. فرزندانی که در قرن آینده متولد خواهند شد، شهروندان ”جامعه‌ی اطلاعاتی نامیده می‌شوند. جامعه‌ای که در آن زندگی اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی افراد جامعه شدیداً تحت تاثیر فناوری اطلاعات است. جامعه‌ای که در آن فناوری اطلاعات در محیط کار، منزل و هنگام تفریح با زندگی مردم عجین شده است. کیفیت زندگی انسان‌ها تحت تاثیر زیرساختارهای اطلاعاتی با ظرفیت بالا و پرسرعت در تمام جهان برای انتقال نوشته‌ها، صدا،تصویر، ویدئو، اسناد، طرح‌ها و ... دائماً ارتقا می‌کند و سواد اطلاعاتی انسان‌ها را در تمام ابعاد تحت تاثیر خود قرار می‌دهد.

چشم‌انداز جامعه‌ی اطلاعاتی آینده، کاربردهای بسیاری از فناوری اطلاعات را متصور ساخته است. آموزش از راه دور و تغییر بنیادین در فلسفه و یادگیری انسان‌ها، کتابخانه‌های الکترونیکی، کارت‌های هوشمند شهروندی، دوست الکترونیک، شهرهای اطلاعاتی، ایده‌ دهکده‌ی جهانی پژوهش، تجارت الکترونیک، درمان از راه دور و پزشکی الکترونیکی، دفاتر کار قابل‌حمل، انتشارات و روزنامه‌های الکترونیک، مدیریت بحران سوانح طبیعی، کنترل دائمی محیط‌زیست، خدمات شهری و کنترل ترافیک، حمایت از محرومان جامعه و رفع انزوا از افراد معلول یا سالخورده، مثال‌هایی از استفاده‌ی خلاق و مبتکرانه از فناوری اطلاعات در قرن آینده است. IT شامل حوزه‌هایی مانند: برنامه‌نویسی کامپیوتری، مدیریتت شبکه، امنیت سایبری، مدیریت پایگاه داده، توسعه وب و...است. اگر بخواهیم به حوزه‌های کاربرد آن توجه کنیم نیز باید به صنعت مراقبت‌های بهداشتی اشاره‌ کنیم که از آی تی برای مدیریت پرونده‌های الکترونیکی سلامت، رزرو نوبت ویزیت پزشک از راه دور و توسعه دستگاه‌های پزشکی استفاده می‌شود. در امور مالی،از آی تی برای مدیریت تراکنش‌های مالی، خودکارسازی معاملات سهام و ارائه خدمات بانکداری آنلاین استفاده می‌شود. مؤسسات آموزشی نیز برای مدیریت سوابق دانش‌آموزان، عرضه دوره‌های آنلاین و ارائه فرصت‌های یادگیری از راه دور ، به فناوری اطلاعات متکی هستند. صنایع تولیدی از IT برای خودکارسازی فرآیندهای تولید، مدیریت زنجیره تامین و تجزیه و همچنین تحلیل داده‌های تولید استفاده می‌کنند. صنایع حمل‌ونقل و لجستیک، از فناوری اطلاعات برای ردیابی و مدیریت محموله‌ها، بهینه‌سازی مسیرها و نظارت بر عملکرد خودرو کمک می‌گیرند و همچنین، در صنعت سرگرمی نیز، از فناوری اطلاعات برای ایجاد جلوه‌های ویژه در فیلم‌ها و توسعه بازی‌های ویدیویی یا بازی‌سازی استفاده می‌شود. در صنعت بیمه نیز که از این قاعده مستثنی نیست، فناوری اطلاعات با صنعت بیمه از طریق بیمه الکترونیکی، هوش مصنوعی، اینشورتک‌ها، هوشمندسازی کسب‌وکار بیمه‌گری، تحلیل داده‌ها، نظارت آنلاین، اینترنت اشیاء، بیمه سایبری، به اشتراک‌گذاری داده‌ها و استفاده از پتانسیل‌های فضای مجازی در بازاریابی و ارائه خدمات بیمه‌گری و سایر مطالب مرتبط با فناوری اطلاعات در صنعت بیمه گره‌ خورده است. بنابراین، با توجه به تغییر ماهیت بسیاری از شغل‌ها در آینده نزدیک، ما ناگزیر به هوشمندسازی و خبرگی در حوزه فناوری اطلاعات هستیم زیرا در دنیای جدید، این ماهی‌های کوچک نیستند که ماهی‌های بزرگ را می‌خورند بلکه ماهی‌های سریع‌تر، ماهی‌های کندتر را می‌بلعند.